Organisatie Stichting de Zaanse Schans
Achter de Zaanse Schans schuilt geen toeval, maar een organisatie met een duidelijke opdracht.
In het begin van de 20e eeuw raakten veel houten panden, ooit het symbool van de grote welvaartsperiode van de Zaanstreek, in verval. Een groep liefhebbers van de Zaanse houtbouw zag wat er verloren zou gaan en bedacht een plan: historisch waardevolle panden verplaatsen naar wat nu de Zaanse Schans heet, zodat ze behouden zouden blijven voor de toekomst. Architect Jaap Schipper ontwierp de Zaanse Schans als een Zaanse woon- en werkbuurt zoals die er medio 19e eeuw uitgezien zou kunnen hebben.
Na ruim tien jaar voorbereiding werd in 1959 het eerste pand overgeplaatst. In 1961 richtten de initiatiefnemers Stichting de Zaanse Schans op om dat behoud structureel te waarborgen. Na het eerste pand volgden in hoog tempo meer panden en molens. Vandaag is de Zaanse Schans een beschermd dorpsgezicht, onderworpen aan strikte regels die het behoud van het erfgoed moeten borgen.
Wat eerdere generaties hebben gered, moeten wij behouden en doorgeven. Die verantwoordelijkheid is geen eenmalige inspanning, maar een voortdurende opdracht en daarvoor is een organisatie nodig die op meerdere niveaus tegelijk werkt.
Gebiedsregisseur van een levend erfgoeddorp
De Zaanse Schans bestaat uit vele zelfstandige ondernemingen en organisaties: molenaars, ambachtslieden, winkeliers, horeca en bewoners. Stichting de Zaanse Schans voert als gebiedsregisseur de regie over dit geheel. Daarnaast is de stichting verantwoordelijk voor het onderhoud en beheer van het erfgoeddorp en voor de centrale marketing. Niet alleen: 'Wij beheren een toeristische bestemming.' Maar: 'Wij houden een levend erfgoeddorp in balans, voor wie er woont, werkt en op bezoek komt.'
Directeur-bestuurder
De dagelijkse leiding van Stichting de Zaanse Schans is in handen van directeur-bestuurder Maarten van der Meer.
Raad van Toezicht
Sinds 16 juli 2026 gelden nieuwe statuten en bestaat de Raad van Toezicht uit drie onafhankelijke leden: Martin Berendse (voorzitter), Josette de Goede (secretaris) en Jaap Reijnders (penningmeester).
Historische Commissie
Sinds februari 2012 adviseert de Historische Commissie het bestuur over wijzigingen en activiteiten in de openbare ruimte en aan de panden van de Zaanse Schans. De commissie bestaat uit specialisten op het gebied van streekhistorie, Zaanse hout- en molenbouw, kunstgeschiedenis en stedenbouw:
- Joke van der Aar, voorzitter
- Matthijs Ero, vicevoorzitter
- Martin Schaap
- Pier van Leeuwen
- Josje van Leeuwen
- Jippe Kreuning
- Marry van der Aar – secretaris
Het advies van de commissie wordt mede gebruikt bij beslissingen van de gemeente Zaanstad. Afspraken hierover zijn vastgelegd in een convenant, ondertekend door de wethouder Monumenten van Zaanstad, de voorzitter van de Commissie Monumenten en Welstand, de voorzitter van Stichting de Zaanse Schans en de voorzitter van Vereniging Zaans Erfgoed.
Verantwoording
Stichting de Zaanse Schans legt jaarlijks verantwoording af via jaarverslagen en jaarrekeningen, openbaar beschikbaar voor bestuur, gemeente en publiek.
Zo blijft achter een ogenschijnlijk eenvoudige groene houten gevel een organisatie zichtbaar die met kennis, regie en verantwoordelijkheid het erfgoeddorp iedere dag opnieuw laat bestaan.
Gemeente Zaanstad
De gemeente Zaanstad speelt een onmisbare rol in het behoud van de Zaanse Schans en in de toekomst van dit bijzondere erfgoeddorp.
De Zaanse Schans staat niet op zichzelf. Behoud van dit erfgoeddorp is een gedeelde verantwoordelijkheid, waarin de gemeente Zaanstad een belangrijke partner is. Vanuit haar rol werkt de gemeente aan plannen, ontwikkelingen en besluitvorming die de toekomst van de Zaanse Schans raken.
Wil je meer weten over de gemeentelijke aanpak?
Raadsvoorstel toekomstbestendige Zaanse Schans
Toekomstplan erfgoeddorp Zaanse Schans
Jaarverslagen
Hieronder vind je de laatste jaarverslagen en jaarrekeningen van Stichting de Zaanse Schans.