De mensen die de industrie mogelijk maakten.

Tussen woning, werkplaats en pakhuis ontvouwt zich het dagelijks leven.
De Kwakels vertelt het verhaal van de mensen achter de Zaanse industrie. Tussen een bescheiden arbeiderswoning en een voormalige schuitenmakerij wordt zichtbaar hoe molenaarsknechten, scheepsbouwers en ambachtslieden leefden en werkten.
Hun huizen waren vaak eenvoudig. Hun vakmanschap was onmisbaar. Niet de omvang van hun woning maakte het verschil, maar de kennis en vaardigheden die de streek in beweging hielden.
De Kwakels 1, Woonhuis
Eerste kwart 19e eeuw, verplaatst naar de Zaanse Schans en herbouwd op huidige locatie: 1965
Gemeentelijk monument
Het kleinste huisje van de Zaanse Schans, rond 1800 gebouwd voor een molenaarsknecht en later uitgegroeid tot een klein boerderijtje. Ondanks de bescheiden twee kamers woonde hier ooit een gezin met vijf kinderen, een bijzonder kijkje in het sobere leven van toen. In 1962 moest het huisje wijken uit Zaandam. Ondanks de slechte bouwkundige staat werd het in zijn geheel overgebracht naar de Zaanse Schans en tijdelijk bij de Harenmakerij aan het Zonnewijzerspad geplaatst, in afwachting van een nieuwe fundering. Een tweede verplaatsing kon het huisje niet meer aan: demontage en reconstructie volgden, waarna het in 1966 aan de Kwakels werd opgeleverd, met moderne voorzieningen in een uitbouw. Architect Cornelis de Jong gaf het huisje een opvallend ruime schuur, compleet met water en verwarming. Zijn motto, "klein huisje, grote schuur", maakte het plan legendarisch.
De Kwakels 2, Schuitenmakerij (Kuiperij)
Eind 18e eeuw, eerste kwart 19e eeuw, herbouwd op de Schans: 1966
Gemeentelijk monument
Op het terrein van een scheepswerf in Zaandam stond deze loods, waarin schepen en schuiten werden gebouwd, zonder vloer. Terecht, want naarmate een schuit vorderde, werd hij zwaarder, en zonder vloer kon dat gewicht nooit op de fundering gaan drukken. De kopgevel kon vrijwel volledig worden opengezet om een schuit naar binnen of naar buiten te krijgen. Op de Zaanse Schans kreeg de loods een houten fundering op kruislings gestapelde bielzen, om houtrot te voorkomen, en werd er een pikhok naast gebouwd: een oven met schoorsteen om pek te koken voor het teren van schepen. Een pand zonder vloer bleek echter lastig te verhuren: eerst kwam er een gedeeltelijke vloer voor een kantoortje, later een uitbreiding voor klompenmaker Kooijman, en in 1985 een deels betonnen vloer voor de kaasmakerij. Sinds 2009 huisvest het pand de volledig in tact gebleven historische kuiperij en vatenhandel van de familie S.R. Tiemstra & Zonen , vandaar de naam Kuiperij, met een leemlaag over de betonvloer zodat het verleden van de schuitenmakerij toch zichtbaar blijft.
